ERMENİ KOMİTE VE PROPAGANDA FAALİYETLERİNİN HATIRATLARDA YERİ

Seçil Özdemir

Özet


Savaşlar devletlerarası mücadelenin en masum yönüdür. Somuttur, nettir. Tarafları bellidir. Tarihin ilk çağlarından itibaren devletlerarası mücadele değerlendirildiğinde sadece savaşlar ile yürütülmediği görülür. Özellikle modern dönem tarihi savaşların hâkimiyet kurmakta rolünün ne kadar az olduğunu, sadece silah ile toplumsal hâkimiyetin sağlanmasının imkânsızlığını kanıtlayan örneklerle doludur. Dolayısı ile ülkeler mücadele halinde iken çatışmanın somut olarak sürdüğü cephelerin gerisine ulaşamıyorlarsa mücadelede rakipleri karşısında bir adım geri kalır; cephenin gerisine ulaşmak günün koşullarında birçok farklı yöntem ve strateji ile mümkündür. Bu açıdan geçmişte olduğu gibi bu gün de geçerliliğini koruyan önemli bir yöntem kuşkusuz propaganda faaliyetleridir. Propaganda faaliyetleri günün koşullarında sivil toplum örgütleri, medya, sosyal medya… vb. türlü teknolojik imkânın değerlendirilmesi ile yapılmaktadır. Bu imkânların yeterince gelişmediği dönemlerde ise çete ve komita faaliyetleri gibi sivil toplum örgütlerinin geçmiş dönem ifadesi olan çeşitli cemiyetler bu faaliyetler için görünür yüzlerinin gerisinde yürüttükleri faaliyetlerle bu mücadele için çalışmışlardır.

Bu çalışmada özellikle Birinci Dünya Savaşı sürecinde Ermeni çete ve propaganda faaliyetlerinin bahsedildiği eserlerden örnekler sunulmaktadır. Çalışma için temel kaynak olarak hatırat niteliğinde eserler değerlendirilip, propaganda faaliyetlerinin kurgunun ötesinde beslendikleri gerçeklikler, dönemin tanıklarının anıları ile oluşturulan hatırat niteliğindeki eser değerlendirmeleri ile ortaya konulmuştur.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Ataşe Arşivleri

TBMM Zabıt Cerideleri

TBMM Gizli Celse Zabıtları

Hâkimiyeti Milliye Gazetesi

Nutuk

tdkterim.gov.tr

Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları, Ankara,1995

AKDEMİR Aziz Hüdai, Türk Düşmanı Casus Lawrence ve Benzerleri, Muallim Fuat Gücüyener Yayınevi, İstanbul, Mart1950

AKDEMİR Aziz Hüdai, Dünyada ve Bizde Casusluk, Muallim Fuat Gücüyener Yayınevi, İstanbul, 1949

ARVAS İbrahim, Tarihi Hakikatler, Biyografi Net Yayınları, İstanbul 2005

CEMAL Paşa , Hatıralar, Yayına Hazırlayan: Alpay Kabacalı, İşbankası Kültür Sanat Yay, İstanbul

COŞKUN Zebercet, Tarihe Düşülen Dipnot Haçin ve Çallıyan Efendi, Günizi Yayınarı, İstanbul, Eylül 2005

ERDOĞAN Fahrettin, Türk Ellerinde Hatıralarım, Yeni Matbaa,1954

GENCER Fatih, Ermeni Soykırım Tarihinin Oluşum Sürecinde Amerikan Yakın Doğu Komitesi, Alternatif Düşünce Yayınevi, İstanbul, 2006

GİRİCİ Abdülgani, 1920 Adana Ermeni Olayları , Hazırlayan: Yusuf Turan Günaydın

İLTER, Erdal, Ermeni Propagandasının Kaynakları, Kamu Hizmetleri Araştırma Vakfı Yay, Nisan 1994

KANDEMİR Feridun, İstiklal Savaşında Bozguncular ve Casuslar, Ercan Matbaası, İstanbul, 1964

…….. Ermeni Komitelerinin Amaçları ve İhtilal Hareketleri , Genel Kurmay Basımevi, Ankara, 2003

KANDEMİR Feridun, Cemal Paşa’nın Son Günleri, Yağmur Yayınevi, İstanbul

KARABEKİR Kazım, İstihbarat, Günümüz Türkçesine Aktaran , Emrullah Tekin, Milenyum Yayınları

MEHMETEFENDİOĞLU , Ahmet, İttihat Terakkinin Kurucu Üyelerinden Dr. Reşat Bey’in Hatıraları, Arba Yay, İstanbul 1993

DAMADYAN ,Mihran, Bir Ermeni Komitecinin İtirafları, Yayına Haz: Haluk Selvi, Timaş Yay, İstanbul 2009

EKİNCİ Necdet, “Kurtuluş Savaşında İstanbul ve Anadolu’daki Türk ve Düşman Gizli Faaliyetleri”,Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi,C.4,S.14, http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/45/808/10283.pdf , s.167-184

AHMET Refik, Kafkas Yollarında , Yayına Haz: Osman Selim Kocahanoğlu, Temel Yay, 1998,İstanbul ( Birinci Baskı 1919)

SONYEL Selahi, Kurtuluş Savaşı Günlerinde İngiliz İstihbarat Servisi’nin Türkiye’deki Faaliyetleri,Türk Tarih Kurumu Yayınları , Ankara 1995

TEKİN, Talat, Orhun Yazıtları, Türk Dil Kurumu Yayınları,Ankara,1988

YURTSEVER,Serdar,Milli Mücadele Dönemi İstihbarat Faaliyetleri,Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2008

TALAT Paşa, Talat Paşa’nın Hatıraları, Yeni Gün Haber Ajansı, Temmuz 1998

TALAT Paşa, Talat Paşa’nın Hatıraları, Bolayır Yayınevi, İstanbul, 1958

MARTI Metin, Cemal Paşa Hatırat,Arma Yay, İstanbul 1996

HASANALİYEV Neriman, Rusya’nın Van ve Erzurum’daki Başkonsolosu Mayevski’nin Hatıraları , Çev: Enver Uzun, Türk Ocakları Yay, Trabzon 2001

DELİORMAN Altan, Türklere Karşı Ermeni Komitecileri, Boğaziçi Yayınları

HÜSEYİN, Nazım Paşa, Hatıralarım Ermeni Olaylarının İç Yüzü, Selis Kitaplar, İstanbul , 2003

ÖNAL,Sami, Saadettin Paşa’nın Anıları (Ermeni-Kürt Olayları Van,1896) , Remzi Kitapevi , Ekim 2003

ÖZDEMİR Seçil, “Milli Mücadele Sürecinde Bazı Casusluk Faaliyetleri ve Mustafa Sagir” Uluslarası Büyük Taaruzun 90.yılı Sempozyumu, Uşak


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.